اسلام و تجدد زندگى مقتضيات زمان اينجانب در مقدمهء كتاب انسان و سرنوشت كه مسألهء عظمت و انحطاط مسلمين را بررسى كرده‌ام ، تحقيق در علل انحطاط مسلمين را در سه بخش قابل بررسى دانسته‌ام : بخش اسلام ، بخش مسلمين ، بخش عوامل بيگانه . در آن مقدمه ، يكى از موضوعات بيست وهفتگانه‌اى كه بررسى و تحقيق در آنها را لازم شمرده‌ام همين موضوع است و وعده داده‌ام كه رساله‌اى تحت عنوان « اسلام و مقتضيات زمان » در اين زمينه منتشر كنم و البته يادداشتهاى زيادى قبلًا براى آن تهيه كرده‌ام . در اين سلسله مقالات نمىتوان تمام مطالبى كه بايد به صورت يك رساله درآيد گنجانيد ، ولى تا آنجا كه اجمالًا ذهن خوانندگان محترم اين مقالات را دربارهء اين موضوع روشن كنم توضيح خواهم داد . موضوع « مذهب و پيشرفت » از موضوعاتى است كه بيشتر و پيشتر از آن كه براى ما مسلمانان مطرح باشد ، براى پيروان ساير مذاهب مطرح بوده است . بسيارى از روشنفكران جهان فقط از آن جهت مذهب را ترك كرده‌اند كه فكر مىكرده‌اند ميان مذهب و تجدد زندگى ناسازگارى است ؛ فكر مىكرده‌اند لازمهء ديندارى توقف و